Sterrenbeelden aan de sterrenhemel.
Foto: Babak Tafreshi
Een sterrenbeeld is een verzameling sterren die ogenschijnlijk een figuur vormen wanneer we deze sterren met denkbeeldige lijnen verbinden. Vanop aarde lijken deze sterren die een sterrenbeeld vormen dicht bij elkaar te staan maar in het heelal bevinden deze sterren zich vele licthjaren van elkaar. Sterrenbeelden hebben een rijke geschiedenis en hebben veelal namen gekregen die afkomstig zijn uit de Griekse of Romeinse mythologie of van dieren. de huidige indeling van de sterrenbeelden is voornamelijk gebaseerd op de sterrenatlas die in 1603 werd uitgegeven door de Duitse sterrenkundige Johannes Bayer. In dit artikel bespreken we het sterrenbeeld Tafelberg (Mensa).
Mensa is een sterrenbeeld dat men enkel kan waarnemen vanop het zuidelijk halfrond. In grootte is Mensa het 75ste sterrenbeeld. Het werd voor het eerst geïntroduceerd door Nicolas Louis de Lacaille in de 18de eeuw onder de naam Mons Mensae, in het Nederlands bekend als 'Tafelberg'. Het sterrenbeeld is dus gerelateerd aan de bekende Tafelberg in Zuid-Afrika waar Lacaille belangrijke waarnemingen verrichte van de zuidelijke sterrenhemel. Dit sterrenbeeld bevat geen heldere sterren maar bevat wel een deel van de bekende Grote Magelhaense Wolk (het overige deel van de Grote Magelhaense Wolk bevindt zich in het sterrenbeeld Goudvis). Aangezien dit een zuidelijk sterrenbeeld is, bevat het geen objecten uit de bekende Messierlijst. Naast het sterrenbeeld Octans is het sterrenbeeld Tafelberg het meest zuidelijk gelegen sterrenbeeld. Hierdoor is deze constellatie nooit waarneembaar vanop het noordelijk halfrond.

Alpha Mensae is de helderste ster uit het sterrenbeeld Tafelberg en heeft een visuele helderheid van magnitude 5,1. Deze ster bevindt zich op een afstand van 33,1 lichtjaar van de Zon. Alpha Mensae is een gele hoofdreeksdwerg die ongeveer even groot is als onze Zon.De tweede helderste ster uit dit sterrenbeeld is Gamma Mensae. Deze ster heeft een helderheid van magnitude 5,2 en bevindt zich op een afstand van 101 lichtjaar van de Aarde.
In dit sterrenbeeld vinden de bekende Large Magellanic Cloud (Grote Magelhaense Wolk) terug dat zeer populair is bij liefhebbers van deep-sky objecten. Met een afstand van 50 kiloparsecs (ongeveer 170 000 lichtjaar) is de Grote Magelhaense Wolk het op twee na dichtst bij de Melkweg gelegen sterrenstelsel. De diameter van de Grote Magelhaense Wolk is 14 000 lichtjaar en dit sterrenstelsel heeft een massa die gelijkstaat aan ongeveer 10 miljard keer de massa van de zon. De Grote Magelhaense Wolk is op het zuidelijk halfrond ’s nachts zichtbaar met het blote oog als een vage wolk, op de grens tussen de sterrenbeelden Goudvis en Tafelberg. Het is na de Andromedanevel, ons sterrenstelsel en het Triangulumstelsel het grootste sterrenstelsel dat deel uitmaakt van de Lokale Groep. De Grote Magelhaense Wolk heeft een schijnbare helderheid van magnitude 0,9. In het sterrenbeeld Tafelberg vinden we ook de bolvormige sterrenhoop NGC 1987 terug. Deze bolhoop heeft een visuele helderheid van magnitude 12 en is dus enkel met grotere telescopen zichtbaar.
De bekende Grote Magelhaense Wolk aan de zuidelijke sterrenhemel - Foto: Zdeněk Bardon/ESO
Oprichter & beheerder van Spacepage & Poollicht.be
Sterrenkunde en ruimteweer redacteur.

Lancering vanop de Cape Canaveral lanceerbasis in Florida van de Amerikaanse ruimtesonde New Horizons. Dit is de eerste missie van een ruimtesonde naar de dwergplaneet Pluto. Eind februari 2007 bereikte New Horizons de planeet Jupiter waarbij de ruimtesonde gebruik kon maken van een zwaartekrachtslinger. Op 8 juni 2008 vloog New Horizons de omloopbaan van de planeet Saturnus voorbij en op 18 maart 2011 de baan van de planeet Uranus. In juli 2015 moet het ruimtetuig uiteindelijk aankomen bij Pluto en zijn manen. Aan boord van de sonde bevindt zich een deel van de as van de ontdekker van Pluto, Clyde Tombaugh. Foto: NASA
Ben je een amateur astronoom met een sterke pen? De Spacepage redactie is steeds op zoek naar enthousiaste mensen die artikelen of nieuws schrijven voor op de website en/of het Guidestar magazine. Geen verplichtingen, je schrijft wanneer jij daarvoor tijd vind. Lijkt het je iets? laat het ons dan snel weten op Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Deze website wordt aan onze bezoekers blijvend gratis aangeboden maar om de hoge kosten om de site online te houden te drukken moeten we wel het nodige budget kunnen verzamelen. Ook jij kunt uw bijdrage leveren door ons te ondersteunen met uw donatie zodat we u blijvend kunnen voorzien van het laatste nieuws en artikelen boordevol informatie.